Ziekenhuizen draaien de planbare zorg verder op, en toch blijven de wachtlijsten staan. Dat lijkt tegenstrijdig, maar het laat zien dat meer capaciteit niet vanzelf kortere wachttijden oplevert.
Volgens de recente toegankelijkheidsmonitor van de NZa levert nu 43 procent van de ziekenhuizen de planbare zorg (U4 en U5) volledig, tegen 36 procent een maand eerder. De kritiek planbare zorg blijft op peil, met 95 procent van de ziekenhuizen die binnen de norm van zes weken levert.
Toch lukt het maar niet om de wachtlijsten te verkorten. Voor veel behandelingen ligt de Treeknorm rond zes tot zeven weken, en die wordt nog te vaak overschreden.
Per regio en per specialisme lopen de wachttijden sterk uiteen. In de ene regio daalt het aantal wachtenden, in de andere stijgt het juist.
Een gemiddelde wachttijd zegt daardoor weinig. Sturen op capaciteit vraagt om inzicht op het niveau van afdeling, specialisme en operatiekamer.
Het ziekteverzuim in de zorg ligt tussen 7,5 en 9,9 procent, fors hoger dan de 5,3 tot 6,9 procent in 2019. Die uitval zet druk op de hele keten, van OK tot bed.
Hierdoor halen operaties waarvoor een ic-bed nodig is nog niet overal het niveau van voor de pandemie. Capaciteit op papier is iets anders dan capaciteit die daadwerkelijk inzetbaar is.
Wie weet hoe vraag en aanbod zich de komende maanden ontwikkelen, kan op tijd schuiven met OK-tijd en bedden. Zo wordt duidelijk welk specialisme echt baat heeft bij extra ruimte.
Plannen op gevoel leidt tot gaten in het rooster en tot onnodige inhuur. Plannen op data legt de knelpunten bloot voordat ze de wachtlijst raken.
De zelfstandige klinieken zagen dit jaar ongeveer 30 procent meer patiënten dan in 2019. Die ruimte benut een ziekenhuis alleen door actief door te verwijzen.
Patiënten die langer wachten dan de Treeknorm hebben recht op zorgbemiddeling. Een ziekenhuis dat capaciteit als netwerk benadert, helpt hen sneller aan een plek.
Opschalen lost het wachtlijstprobleem niet op zolang de planning reactief blijft. De winst zit in vooruitkijken en in keuzes die afdelingen overstijgen.
Met integraal capaciteitsmanagement koppelt een ziekenhuis OK, bedden en personeel aan de verwachte zorgvraag. Zo gaat schaarse capaciteit naar de plek waar die het meeste oplevert.
Bron: Nederlandse Zorgautoriteit, monitor toegankelijkheid van zorg (via Skipr, juni 2026)
In het e-book Efficiënter OK-management door betere zorgregistratie lees je hoe ziekenhuizen OK-tijd, bedden en personeel koppelen aan de werkelijke zorgvraag.