Wachttijden worden vaak gemeten vanaf het moment dat een afspraak in de agenda staat. Vanaf 2026 verandert dat. De verwijsdatum wordt leidend, en dat geeft een eerlijker maar ook ongemakkelijker beeld van hoe lang een patiënt echt wacht.
Vanaf 2026 is het verplicht om de verwijsdatum van de patiënt te registreren en op de declaratie te vermelden. Daarmee kunnen betrouwbaardere en completere wachttijden worden afgeleid, aldus de Nederlandse Zorgautoriteit.
Het effect is principieel. De wachttijd begint niet langer bij de eerste vrije plek in de agenda, maar bij het moment dat de huisarts of specialist verwijst. Precies de periode die de patiënt het langst als wachten ervaart, komt nu in de cijfers.
De maximaal aanvaardbare wachttijd, de Treeknorm, bedraagt vier weken voor de toegang tot de polikliniek en diagnostiek en zeven weken voor behandeling. Landelijk is er een lichte daling zichtbaar in de wachttijd voor behandeling in de medisch-specialistische zorg.
Toch kan de gemeten wachttijd op papier juist toenemen zodra de verwijsdatum het startpunt wordt, ook als er in de praktijk niets verandert. Ziekenhuizen die sturen op hun oude cijfers, krijgen straks een ander getal onder ogen.
De operatiekamer vormt vaak het grootste knelpunt en leidt tot lange wachtlijsten. Ziekenhuizen willen daarom meer grip op de OK-productie en die koppelen aan de begroting.
Maar wie alleen naar de OK kijkt, ziet de helft van het probleem. Een geannuleerde operatie door een tekort aan bedden of nazorg telt voor de patiënt net zo hard als een vol OK-programma.
Capaciteitsmanagement is gebaat bij goede doorstroom en slimme personeelsplanning, stelt de NVZ. Wachttijd ontstaat niet op één plek, maar in de hele keten: van polikliniek naar OK, van bed naar nazorg.
Ziekenhuizen die integraal capaciteitsmanagement invoeren, melden betere benutting van de bedcapaciteit, minder externe inhuur, kortere wachttijden en meer stabiliteit in de planning. De winst zit in samenhang tussen de schakels, niet in het optimaliseren van één afdeling.
De nieuwe registratieplicht maakt het ongemak zichtbaar, en dat is een kans. Wie de verwijsdatum koppelt aan actuele capaciteitsdata, ziet knelpunten eerder ontstaan en kan gerichter bijsturen voordat de wachtlijst oploopt.
Een eerlijker wachttijd is geen slecht nieuws dat moet worden weggepoetst. Het is het beginpunt van een gesprek over waar de keten echt vastloopt, en wat er nodig is om de patiënt sneller op de juiste plek te krijgen.
Bronnen: Nederlandse Zorgautoriteit, Regeling Wachttijden en wachttijdbemiddeling medisch specialistische zorg; De Staat van Volksgezondheid en Zorg (staatvenz.nl), update 18 februari 2026; NVZ, ‘Capaciteitsmanagement gebaat bij goede doorstroom en slimme personeelsplanning’
In het e-book Efficienter OK-management door betere zorgregistratie lees je hoe ziekenhuizen wachttijden terugdringen door capaciteit en doorstroom op data te sturen.