Neurologie laat patienten gemiddeld veertien weken wachten voor een polikliniekbezoek. Chirurgie doet het in vier. Beide werken in hetzelfde ziekenhuis, met dezelfde personeelskrapte en dezelfde bekostigingsdruk. Het verschil zit niet in het aantal medewerkers maar in hoe capaciteit wordt gepland.
Uit onderzoek van Kompas in Zorg blijkt dat vrijwel alle ziekenhuisspecialismen in maart 2026 ruim boven de treeknorm van vier weken zitten. Neurologie is verdubbeld van zeven naar veertien weken ten opzichte van januari 2022. Oogheelkunde zit op meer dan dertien weken, gynaecologie op elf.
Voor operaties liggen de wachttijden structureel boven de treeknorm van zeven weken. Staaroperaties, heupvervangingen en knieprocedures vallen daar allemaal onder. Alleen het plaatsen van trommelvliesbuisjes zit gemiddeld nog net onder de norm.
Alleen de chirurgie slaagt erin de wachttijden consequent onder vier weken te houden, ook al zijn de eigen wachttijden de afgelopen vier jaar ook met 24 procent gestegen. Chirurgen plannen ingrepen systematischer dan veel andere specialismen. OK-sessies worden nauw gevolgd op bezetting, uitval wordt snel opgevuld en capaciteit wordt actief herverdeeld.
Dit is geen kwestie van meer inzet. Het is een kwestie van beter inzicht in welke capaciteit wanneer beschikbaar is en welke sessies onbenut blijven.
Veel OK-ruimte staat stil door onderbenutte sessies, no-shows van patienten of annuleringen die niet tijdig worden herplannd. Een ziekenhuis dat dit niet structureel bijhoudt, heeft geen zicht op hoeveel capaciteit er feitelijk onbenut blijft.
Data over OK-benutting laten in de praktijk consistente patronen zien: sommige sessies zijn stelselmatig onderbezet, andere structureel overvol. Beide patronen veroorzaken wachttijdproblematiek die met betere registratie en planning te verminderen is.
Wachttijdreductie begint bij het meten van de juiste dingen. Welke OK-sessies worden volledig benut? Waar zitten structurele uitvalmomenten? Hoeveel gecancelde ingrepen worden herplannd en binnen welk tijdsbestek? Zonder antwoorden op deze vragen is bijsturen gissen.
Ziekenhuizen die hun OK-registratie op orde hebben, zien direct welke specialismen ruimte laten liggen en waar processen aangescherpt kunnen worden. Die informatie levert concrete sturingsmogelijkheden op voor capaciteitsmanagers en medisch stafleden.
De discussie over wachttijden draait te vaak om budgetten en personeelstekorten. Dat zijn reele problemen. Maar de dagelijkse vraag is een andere: hoe worden beschikbare middelen zo ingezet dat elke patient zo snel mogelijk geholpen wordt?
Ziekenhuizen die capaciteitsmanagement op basis van registratiedata aanpakken, verkorten wachttijden zonder extra personeel of budget. Ze halen meer uit wat er al is. De chirurgie laat zien dat dit kan. De vraag is wanneer andere specialismen die les trekken.
Bron: Kompas in Zorg via Skipr, 17 april 2026 – Wachttijden overal te lang, behalve bij chirurgen
In het e-book Efficienter OK-management door betere zorgregistratie lees je hoe ziekenhuizen hun operatiecapaciteit beter benutten en wachttijden structureel verkorten.