Het meest gebruikte AI-domein in Nederlandse ziekenhuizen is niet de diagnostiek of de behandelkamer. Het is de zorgadministratie. En juist daar blijven de resultaten voorlopig achter bij de verwachtingen.
Uit de AI Monitor Ziekenhuizen 2026 van M&I/Partners, waaraan 52 ziekenhuizen deelnamen, blijkt dat de inzet van AI verschuift van puur medische toepassingen naar de bedrijfsvoering. Zorgadministratie en facturatie voeren de lijst aan met 80 procent.
Dat is een stijging van 32 procentpunt en daarmee de sterkste groeier. Diagnostiek volgt met 71 procent en communicatie met 65 procent. De administratieve kant van het ziekenhuis is in korte tijd het zwaartepunt van alle AI-ambities geworden.
Bijna de helft van de ziekenhuizen (48 procent) heeft een uitgewerkte AI-visie en -strategie, en driekwart (76 procent) beschikt over een vastgesteld AI-beleid. De ambitie is er dus.
Toch is de gerealiseerde impact van de afgelopen drie jaar in veel ziekenhuizen beperkt zichtbaar. Ruim de helft van de toepassingen (53 procent) is kleinschalig, grootschalige implementatie blijft achter op 8 procent. Bijna de helft (46 procent) verwacht zelfs een negatieve invloed op de zorgkosten.
De monitor noemt drie knelpunten: beperkte financiële ruimte (45 procent), onvoldoende AI-bewustzijn bij medewerkers (42 procent) en een beperkt vermogen om AI daadwerkelijk te implementeren (39 procent). Stuk voor stuk reëel.
Er speelt nog iets onder die cijfers. AI die de administratie ondersteunt is precies zo goed als de registratie waarop ze draait. En die registratie is in veel ziekenhuizen het zwakke punt.
Automatisch coderen, controleren of factureren werkt alleen als de brongegevens compleet en eenduidig zijn. Is de vastlegging onvolledig of voor meerdere uitleg vatbaar, dan versnelt AI de fouten in plaats van ze te corrigeren.
Data-kwaliteit is daarmee geen randvoorwaarde maar de eigenlijke bottleneck. Een algoritme loslaten op rommelige registratie levert nette output op die inhoudelijk niet klopt, en dat is gevaarlijker dan een proces dat zichtbaar hapert.
Ziekenhuizen die eerst hun registratieproces aan de bron op orde brengen, met eenduidige vastlegging en controles op het moment van invoeren, halen aantoonbaar meer uit AI en RPA. De volgorde bepaalt het rendement.
De cijfers uit de AI Monitor zijn geen reden om af te wachten. Ze zijn een uitnodiging om de juiste vraag te stellen. Niet welke AI-tool het volgende moet worden aangeschaft, maar of de data eronder klaar is om die tool waar te maken.
Bron: AI Monitor Ziekenhuizen 2026, M&I/Partners, gepubliceerd 17 maart 2026
In het e-book Slimmere Zorgregistratie met AI en RPA lees je hoe je de registratie aan de bron op orde brengt en pas daarna automatiseert, zodat de techniek echt rendement oplevert.